De 2de generatie: Gustaaf en Raymond

Gustaaf Verstraeten

Geboren te Strijpen (Meileveld) op 10/06/1872  en overleden te Zottegem op 20/04/1947

Samen met zijn broer Raymond hielp hij in de zaak van zijn vader. Na zijn huwelijk op 11-12-1907 met Leontine (Agatha) De Braeckeleer (kopie trouwboekje), woonde hij tot 1909-1910 in de huidige Heldenlaan (vroeger de Neerstraat). Op deze oude rekening uit 1910 zien we dat hij en zijn vrouw op de Neerstraat 37 een magazijn had van verven en vernissen, behangpapieren, encadrementen, vensterglas, borstels en verder dat hij schilder- en decoratiewerken, hout- en marmerschildering deed. Na 1909-1910 vestigde hij zich in de Hoogstraat nr 30, tegenover het ouderlijk huis en later in 1936 in de Kasteelstraat nr 35.

Gustaaf  leerde het beroep van zijn vader: behanger, decorateur en huisschilder. Hij volgde ook les aan de Tekenschool van Zottegem, waar hij oa opleiding kreeg van zijn vader en later zelf leraar werd in de periode 1893-1926 . Andere leraars aan de Tekenschool waren de Gentenaars Gustaaf Mattelé (kunstschilder, 1840-1918) en H. Brandes (bouwkundige). Gustaaf was lid van de “Cercle Artistique”,  een lokale kunstenaarsvereniging tijdens de 1ste   Wereldoorlog opgericht, later omgevormd tot “Kunstkring Zottegem” en na de 2de Wereldoorlog volledig verdwenen (zie foto "Cercle Artistique", hierop herkennen we Jules, 8ste van links en Gustaaf, 10de van links). Deze Kring had haar lokaal in de bovenzaal van het hotel “Petit Bruxelles”. Naast kunstenaars maakten ook muzikanten en toneelspelers deel uit van de “Cercle Artistique” . Tijdens de 1ste Wereldoorlog werd er veel aan liefdadigheid gedaan, oa geld inzamelen voor Het Pakje van de Soldaat  Na de bevrijding organiseerden ze tijdens de kermisdagen een tentoonstelling.

In 1926 stond hij bij de gemeenteraadsverkiezingen op de lijst van de katholieken, maar kende weinig succes. In 1929 maakte hij deel uit van het wijkcomité Markt-Hoogstraat, bij de inwijding van de O.-L.-Vrouw van Deinsbeke Kapel (Foto's Hoogstraat en Stationstraat). Gustaaf was een vrij sociaal man, zeer actief in het lokale culturele gebeuren, een levensgenieter en hij werd door iedereen aanvaard.

Gustaaf maakte vooral aquarellen en olieverfschilderijen. In zijn impressionistische werken , schilderde hij oa kapelletjes, park en Kasteel van Leeuwergem,  kerktorens, boerderijen, meestal  fragmenten uit een landschap. De meeste werken situeren zich in de Vlaamse Ardennen. Uitzondering hierop zijn o.a. de werken (zie bij divers) : zeilboten, begijnhof Brugge. Het schilderij "Geboortehuis van Bernadette" (ook bij divers) is waarschijnlijk gemaakt na een reis naar Lourdes begin jaren '20. Verder maakte hij ook stillevens met bloemen.  Uitzonderlijk schilderde hij ook dieren. Samen met zijn broer Raymond schilderde  hij  fresco’s en kreeg ook verschillende opdrachten voor marmerschilderingen. Verder ontwierp hij kermisaffiches, postkaarten, decoratiepanelen enz. Klik hier voor een foto van een kermisaffiche uit 1901. Op deze affiche wordt ook de inhuldiging van de elektrische verlichting aangekondigd. Waarschijnlijk heeft Gustaaf in vergelijking met zijn broer Raymond minder muur- en plafondschilderingen gemaakt.

In de jachtkamer van de oude brouwerij van Zonnegem maakte Gustaaf Verstraeten in 1908 een serie muurschilderingen (met dank aan Mr. Boulanger)

Op de achtermuur van een paviljoen in de tuin van de pastorij van Godveerdegem is een fresco geschilderd. Het geeft een landschap weer met op de voorgrond het kapelletje Bloed en op de achtergrond de kerk en de pastorij.
De pastorij van Godveerdegem dateert van 1794 en vermoedelijk is het paviljoentje, op het einde van de tuin, rond 1900 gebouwd, samen met aanpassingen aan het hoofdgebouw (rotsbekleding, aanbouw serre, aanleg tuin met rotsornamenten en Mariagrot). (met dank aan Mr Pieter Mulier). Op dit fresco is geen naam meer terug te vinden. Mogelijks is deze vervaagd met de tijd. Waarschijnlijk heeft Gustaaf Verstraeten het Fresco geschilderd, maar dit diende verder onderzocht te worden. In onze inventaris vonden we uiteindelijk een aquarel van Gustaaf met hetzelfde landschap en hieruit kunnen we besluiten dat Gustaaf het fresco schilderde.

Gustaaf maakte ook illustraties voor het "Sottegemsch Nieuws". Klik hier voor twee tekeningen in de uitgave van maart 1932: tekening 1 en tekening 2. Tot eind 1966 gebruikte het weekblad "De Beiaard" een hoofding door Gustaaf gemaakt.

Hij tekende  in 1905 samen met zijn broer verschillende praalwagens voor de Zottegemse historische stoet naar aanleiding van het 75 jaar bestaan van Belgie (zie foto). Meer info over deze stoet: klik hier. Schilderen was voor hem een hobby en ontspanning en hij was helemaal niet commercieel ingesteld. Hij verkocht zijn werken vrij goedkoop en daardoor zijn er ook veel verspreid in het Zottegemse. Dankzij Gustaaf kunnen we nu nog genieten van de ondertussen verdwenen of veranderde landschappen en gebouwen.

Hij stelde  tentoon oa in Gent, Ronse, Oudenaarde  en Zottegem. Op een overzichtstentoonstelling van 18 tot 25 februari 1940, in de benedenzaal van het stadhuis van Zottegem waren 24 olieverf werken en 15 aquarellen te zien. (zie overzicht van de werken : voorpagina en overzicht). In zaal de Katholieke Kring werd in 1955 een retrospectieve Gustaaf Verstraeten ingericht.

Op deze foto zien we enkele werken van Gustaaf op een tentoonstelling in het ATC in 1995. Deze 5 werken zijn eigendom van de Stad Zottegem.

Gustaaf ontving volgende onderscheidingen :

Gustaaf overleed in 1947, enkele maanden na de dood van zijn broer Raymond, aan een beroerte (overlijdensbericht). Naar aanleiding van de dood van beide broers organiseerde de Zottegemse Culturele Kring op Kerstdag 1947 een retrospectieve in de Rijksmiddelbare School (nu Atheneum).

Klik hier voor 2 foto's van de grafsteen van Gustaaf : foto 1, foto 2

De Braeckeleer Leontine (geboren te Strijpen op 18/09/1876), de weduwe van Gustaaf overleed te Zottegem op 28-12-1967. Uit het huwelijk werden geen kinderen geboren. Leontine was de dochter van Desiré De Baeckeleer en Clara De Spriet.

Decoratiewerken uit het Zottegemse die niet getekend zijn, kunt u hier bekijken. We zijn niet zeker of deze gemaakt zijn door één van de Verstraetens en verder onderzoek zal moeten uitwijzen wie de kunstenaar is.

Andere voorbeelden van werken :


 

Raymond Verstraeten

Geboren te Strijpen op 31/03/1874 en overleden te Zottegem op 23/02/1947

Net zoals zijn broer Gustaaf, volgde Raymond les aan de Tekenschool van Zottegem en kreeg er oa ook les van zijn vader Louis. Nadien kreeg hij in Gent bij Domien Steurbout, een opleiding hout- en marmerschilderen . Daar ontmoette hij ook Albert Saverys, één van zijn medeleerlingen. Hij volgde in 1898  enkele maanden les portrettekenen bij Masseli, een rondtrekkende Italiaan die tijdelijk  in West-Vlaanderen verbleef.

Hij huwde op 7-11-1900 met Zoé Waeremoes. Zij was de dochter van Leo Waeremoes en Maria Verhaegen. Hij vestigde zich te Zottegem als huisschilder-decorateur en hield er ook een winkel open in de Stationstraat. Nadien verhuisde hij naar de Trapstraat, en tenslotte naar de Hoogstraat 61, naast drukkerij De Beiaard. Ziehier een publiciteit zoals ze verscheen in de Beiaard van 1907 (toen was het huisnummer nog 43). Het gezin kreeg 3 dochters, Sabine [Zottegem, 16-03-1905 / Zottegem, 23-02-1984] (zie communiefoto), Margriet [Zottegem, 16-03-1907 / Melle, 24-04-1969] (zie communiefoto) en Jeanne [Zottegem, 08-04-1911 / Zottegem 06-07-1911] en 2 zonen, André (1901) en Jules (1903).  Raymond  werd  eind 1907 leraar en later van 1935 tot 1938, zelfs directeur  aan de Zottegemse Tekenschool. Hij was ook lid van de “ Cercle Artistique” te Zottegem . In tegenstelling tot zijn broer, was Raymond een eerder teruggetrokken, schuchter persoon en legde moeilijk kontakten . Hij zocht de belangstelling niet op. Zelfs kunstenaars zoals Albert Saverys, Gustaaf de Smet, ea konden hem niet van gedacht doen veranderen.

Hij exposeerde slechts enkele malen met zijn broer Gustaaf  te Gent, Oudenaarde, Ronse en Zottegem. Vermelden we verder nog een retrospectieve in Sint-Maria Latem in Galerij Zwalmlandia in 1969, Galerij Deurlica in Deurle in april 1977 en een gezamelijke tentoonstelling in het Egmontkasteel in 1978 “Louis, Gustaaf, Raymond, André en Jules Verstraeten”

De werken van Raymond zijn impressionistisch  alhoewel waarschijnlijk onder invloed van zijn zonen André en Jules, hij soms overging naar voorzichtig expressionisme. Ook de kontakten in de jaren ’20  met Leon en Gustaaf De Smet  zijn daar misschien een aanleiding toe geweest.

Hij schilderde het Vlaamse-Ardennen landschap, stadszichten, markten, molens, stillevens met bloemen en vogels, portretten , kermis , bedevaarten, enz. Verder maakte hij pasteltekeningen en potloodportretten. In tegenstelling tot zijn broer Gustaaf, maakte Raymond zelden aquarels. Al hoewel hij gehecht was aan “zijn” Vlaamse Ardennen, schilderde hij ook  buiten deze regio, oa marines en onderwerpen uit Gent, Lissewege, Damme, Brugge enz. Volgens dochter Sabine was haar vader maar één keer naar het buitenland geweest, nl naar Lourdes samen met zijn broer Gustaaf (begin jaren '20)

Op deze foto zien we het portret van Louis Verstraeten geschilderd door Raymond, zoals het te zien was op een tentoonstelling in het ATC in 1995. Links hing nog een zelfportret van Raymond.

Op een retrospectieve tentoonstelling "Verstraeten-3 generaties (1998-Atheneum Zottegem) waren portretten te zien van zijn dochter Sabine en zijn vrouw Zoe, zijn moeder Pelagie Stevens, zijn zoon André, zelfportret en zoon Jules, zijn dochter Margriet en nog een tweede zelfportret.

Dat Raymond bij het schilderen van vogels alles tot in de kleinste details schilderde, kwam omdat hij regelmatig op jacht ging en op die manier een goed vogelkenner werd.

Hij schilderde in 1920 links en rechts van het tabernakel twee doeken in de Sint-Antoniuskapel van Knutsegem : "Sint-Antonius preekt tot de vissen" en "Het mirakel van de knielende ezel en de monstrans". Deze kapel werd in 1917 ingehuldigd. Deze oude foto (beginjaren '50) toont het binnenzicht van de kapel met vooraan het tabernakel met de 2 zijpanelen. De volgende foto toont het tabernakel zoals het er nu uitziet (begin 2007)

Ook kreeg hij decoratie opdrachten in het Zottegemse (o.a. plafondschilderingen) en de Leiestreek. De opdrachten in de Leiestreek , oa Sint-Martens-Latem, Deurle en Baarle kwamen vooral van de Zottegemse firma Van Lierde uit de Musselystraat. Deze bouwde chalets en serres in die streek en Raymond voerde de schilderwerken uit. Ook Leon en Gustaaf De Smet voerden er decoratiewerken uit en gingen zeker met Raymond de Leiestreek verkennen.  In de refter van het Sint-Barbara klooster te Zottegem schilderde Raymond en zijn kinderen 7 muurschilderingen. U kunt hier ook een oude foto bekijken van deze refter met een 4-tal van deze muurschilderingen.

Raymond schilderde ook fresco's o.a. in een serre te Leeuwergem.

In 1896 schilderden Gustaaf en Raymond het werk "By Den Barbier, zy zyn geschoren", op een linnen doek met afmetingen 140x260cm. Het decoratiewerk is bovenaan rechts getekend.

Tijdens afbraakwerken op de Heldenlaan n°5, naast het stadhuis van Zottegem, kwamen eind 2013 twee muurschilderingen van Raymond Verstraeten te voorschijn. Op deze plaats bevond zich vroeger het café “De 3 Fonteinen”. Een derde muurschildering verdween tijdens eerdere verbouwingen , waarschijnlijk rond 1981. Deze laatste schildering was door Raymond gesigneerd en van het jaartal 1906 voorzien. Gelukkig is deze schildering nog gedeeltelijk op enkele oude foto’s van het café interieur te zien. Ziehier enkele foto’s genomen na de afbraak.

Foto’s van deze muurschilderingen zijn te zien op Muurschilderingen in café de 3 Fonteinen. Informatie over het café en de schilderingen is te lezen op café de 3 Fonteinen.

Verder hebben wij hier een voorbeeld van een sierspiegel waarop Raymond een tafereel geschilderd heeft.

Raymond overleed op 23-02-1947, een paar maanden voor zijn broer Gustaaf.

Zijn vrouw Zoé Waeremoes (geboren te Zottegem op 30/05/1879) werd op Pinkster zondag 1979, als 100 jarige uitbundig gevierd. Ze stierf kort daarna (overlijdensbericht) op 16-07-1979.

De volgende foto toont ons Zoe in haar tuin in 1958 en 10 jaar later in 1968 zien we haar samen met dochter Sabine. Tijdens de viering van de  100 ste verjaardag van Zoe in 1979, werden bij haar thuis ook enkele foto’s genomen:  foto 1 , foto 2

Dochter Sabine die na de dood van haar moeder op een appartement in het centrum van Zottegem (Zavel) ging wonen, overleed in 1984.

Ook Sabine kon goed tekenen en schilderen, maar kwam er niet mee naar buiten. De volgende tekening maakte ze in de jaren ’50.

Verder schilderde ze o.a. ook nog de Sint-Gertrudiskerk van Vlassenbroek.

Margriet overleed veel eerder in 1969 in Melle, waar ze in een instelling verbleef.

Klik hier voor een foto van de grafsteen van Raymond, zijn vrouw Zoë en dochter Sabine.

Op 29-01-2007 besliste de gemeenteraad van Zottegem om 4 werken van Raymond Verstraeten uit privé bezit aan te kopen : "Sottegem 1905" voor €1250, 2 pastels "Landweg met boerderij" (34x24) en "Landschap in de Vlaamse Ardennen" (43x31), beide voor €800 per stuk en tenslotte een aquarel "Landschap met boom" (32x24) voor €500.

Decoratiewerken uit het Zottegemse die niet getekend zijn, kunt u hier bekijken. We zijn niet zeker of deze gemaakt zijn door één van de Verstraetens en verder onderzoek zal moeten uitwijzen wie de kunstenaar is.

Andere voorbeelden van werken :